Δεν είμαι νταντά ούτε οικιακή βοηθός: Η κόρη μου ξέχασε πως έχω κι εγώ ζωή
«Μαμά, μπορείς να πάρεις τα παιδιά το απόγευμα; Ο Νίκος κι εγώ πρέπει να πάμε σε μια δουλειά.» Η φωνή της Μαρίας, της κόρης μου, ακούστηκε αγχωμένη στο τηλέφωνο. Ήταν η τρίτη φορά αυτή την εβδομάδα που μου ζητούσε το ίδιο. Κοίταξα το ρολόι. Ήταν ήδη τέσσερις και είχα μόλις επιστρέψει από το σούπερ μάρκετ, με τα πόδια να πονάνε και το κεφάλι βαρύ από τις σκέψεις.
«Μαρία, δεν μπορώ σήμερα. Έχω κανονίσει να πάω με τη Σοφία στο θέατρο. Το είχαμε πει εδώ και μέρες.»
Σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής. Μπορούσα σχεδόν να ακούσω το βλέμμα της, αυτό το βλέμμα που πάντα με έκανε να νιώθω ενοχές.
«Καλά, μαμά, δεν πειράζει… Θα βρούμε άλλη λύση.» Η φωνή της ήταν ψυχρή, σχεδόν απογοητευμένη.
Έκλεισα το τηλέφωνο και έμεινα για λίγο ακίνητη. Πόσες φορές είχα ακυρώσει τα δικά μου σχέδια για χάρη της; Πόσες φορές είχα βάλει στην άκρη τη δική μου ζωή για να βοηθήσω εκείνη και τα εγγόνια μου; Από τότε που γεννήθηκε ο μικρός Παναγιώτης, πριν έξι χρόνια, ήμουν πάντα εκεί: να τους κρατήσω όταν ήταν άρρωστοι, να τους πάω στο σχολείο, να μαγειρέψω όταν η Μαρία δούλευε μέχρι αργά. Ο άντρας μου, ο Γιάννης, είχε φύγει από τη ζωή πριν δέκα χρόνια. Από τότε, η οικογένεια της Μαρίας έγινε το κέντρο του κόσμου μου.
Όμως τελευταία ένιωθα ότι κάτι μέσα μου είχε αλλάξει. Ήθελα κι εγώ να ζήσω. Να βγω με τις φίλες μου, να πάω μια εκδρομή, να διαβάσω ένα βιβλίο χωρίς να με διακόπτει κανείς. Είχα αρχίσει να νιώθω ότι δεν ήμουν πια άνθρωπος, αλλά μια «υπηρεσία» που όλοι θεωρούσαν δεδομένη.
Το ίδιο βράδυ, στο θέατρο με τη Σοφία, δεν μπορούσα να συγκεντρωθώ στην παράσταση. Το μυαλό μου γύριζε συνέχεια στη Μαρία. Τι θα έλεγε στον Νίκο; Θα με θεωρούσαν εγωίστρια; Μήπως ήμουν όντως; Η Σοφία με κοίταξε κάποια στιγμή και χαμογέλασε.
«Μην το σκέφτεσαι τόσο πολύ, Ελένη. Έχεις κι εσύ δικαίωμα στη ζωή σου.»
Γύρισα σπίτι αργά. Το κινητό μου είχε δύο αναπάντητες κλήσεις από τη Μαρία και ένα μήνυμα: «Ελπίζω να πέρασες καλά. Τα παιδιά σε ρωτούσαν.» Ένιωσα ένα σφίξιμο στο στήθος. Ήθελα να βάλω τα κλάματα.
Την επόμενη μέρα, πήγα στο σπίτι της Μαρίας για να δω τα εγγόνια μου. Η ατμόσφαιρα ήταν παγωμένη. Ο Νίκος ούτε που με κοίταξε όταν μπήκα. Η Μαρία μάζευε τα παιχνίδια από το πάτωμα με νευρικές κινήσεις.
«Καλημέρα…» είπα διστακτικά.
«Καλημέρα,» απάντησε ξερά.
Τα παιδιά έτρεξαν πάνω μου, με αγκάλιασαν και φώναξαν «Γιαγιά!». Τα φίλησα και προσπάθησα να κρύψω τη θλίψη μου.
Μετά το φαγητό, η Μαρία ήρθε στην κουζίνα.
«Μαμά, ξέρεις… Δεν θέλω να σου ζητάω συνέχεια βοήθεια, αλλά δεν έχουμε άλλη λύση. Εσύ έχεις χρόνο, εμείς δουλεύουμε όλη μέρα.»
Την κοίταξα στα μάτια. «Και η δική μου ζωή; Δεν μετράει;»
Έμεινε άφωνη για λίγο. «Δεν το εννοούσα έτσι… Απλώς…»
«Απλώς τι; Να ακυρώνω τα πάντα για εσάς; Να μην έχω φίλους, χόμπι, τίποτα;» Η φωνή μου έτρεμε.
Η Μαρία κατέβασε το βλέμμα. «Συγγνώμη… Δεν το είχα σκεφτεί έτσι.»
Έφυγα νιώθοντας πιο μόνη από ποτέ. Τις επόμενες μέρες δεν μιλήσαμε πολύ. Η Σοφία με πήρε τηλέφωνο και με προσκάλεσε για καφέ στην πλατεία του Χαλανδρίου.
«Ελένη, πρέπει να βάλεις όρια. Αν δεν το κάνεις εσύ, κανείς δεν θα σε σεβαστεί.»
Σκέφτηκα τα λόγια της όλο το βράδυ. Θυμήθηκα τη δική μου μητέρα, τη γιαγιά Ασπασία, που είχε θυσιάσει τα πάντα για εμάς και πέθανε πικραμένη γιατί ποτέ δεν έκανε κάτι για τον εαυτό της. Δεν ήθελα να καταλήξω έτσι.
Το Σάββατο κάλεσα τη Μαρία στο σπίτι μου. Ήρθε διστακτικά, μόνη της.
«Μαμά…» ξεκίνησε.
«Άκουσέ με,» τη διέκοψα ευγενικά αλλά σταθερά. «Σ’ αγαπάω όσο τίποτα στον κόσμο. Αλλά δεν μπορώ άλλο να ζω μόνο για εσάς. Θέλω κι εγώ να κάνω πράγματα που με γεμίζουν. Να βγω, να ταξιδέψω, να γνωρίσω νέους ανθρώπους.»
Η Μαρία δάκρυσε. «Δεν ήθελα να σε πιέζω τόσο… Απλώς φοβόμουν ότι αν δεν σε έχουμε κοντά μας θα χαθούμε.»
Την αγκάλιασα σφιχτά. «Δεν θα χαθείτε. Αλλά πρέπει να μάθετε να στηρίζεστε και στους εαυτούς σας.»
Από εκείνη τη μέρα άλλαξαν πολλά. Η Μαρία άρχισε να ζητάει βοήθεια μόνο όταν ήταν πραγματικά ανάγκη. Ο Νίκος προσπάθησε να συμμετέχει περισσότερο στη φροντίδα των παιδιών. Εγώ άρχισα μαθήματα ζωγραφικής και κάθε Τετάρτη βγαίνω με τις φίλες μου για τάβλι στην πλατεία.
Υπήρχαν στιγμές που ένιωθα τύψεις – όταν τα παιδιά αρρώσταιναν ή όταν η Μαρία έδειχνε κουρασμένη – αλλά κάθε φορά θυμόμουν πως αν δεν φροντίσω τον εαυτό μου, δεν θα μπορώ να φροντίζω κανέναν.
Τώρα πια νιώθω πιο δυνατή και πιο ελεύθερη από ποτέ. Η σχέση μας με τη Μαρία πέρασε κρίση αλλά βγήκε πιο ώριμη. Τα εγγόνια μου με αγαπούν όπως πάντα – ίσως και περισσότερο τώρα που ξέρουν πως η γιαγιά τους έχει κι εκείνη ζωή γεμάτη χρώμα.
Αναρωτιέμαι: Πόσες γυναίκες στην Ελλάδα ζουν σαν κι εμένα; Πόσες ξεχνούν τον εαυτό τους για χάρη των άλλων; Μήπως ήρθε η ώρα να διεκδικήσουμε όλες λίγο χώρο για εμάς;