«Μάνα, τι θα γίνει με το σπίτι;» – Όταν τα παιδιά νοιάζονται μόνο για την κληρονομιά
«Μάνα, πότε θα βγεις από το νοσοκομείο; Πρέπει να μιλήσουμε για το σπίτι στο Χαλάνδρι.»
Η φωνή της κόρης μου, της Ελένης, έσπασε τη σιωπή του δωματίου. Ήταν μεσημέρι, ο ήλιος έκαιγε έξω, αλλά εγώ πάγωνα μέσα μου. Ήταν η τρίτη φορά αυτή την εβδομάδα που άκουγα την ίδια ερώτηση, με διαφορετικά λόγια. Ο γιος μου, ο Νίκος, είχε έρθει χθες και με ρώτησε αν έχω πληρώσει τον ΕΝΦΙΑ για το εξοχικό στην Αίγινα. Κανείς δεν με ρώτησε αν πονάω, αν φοβάμαι, αν χρειάζομαι κάτι.
«Ελένη, δεν είναι ώρα τώρα για τέτοια», ψιθύρισα, προσπαθώντας να κρατήσω τη φωνή μου σταθερή. Εκείνη αναστέναξε και κοίταξε το κινητό της.
«Μαμά, πρέπει να ξέρουμε. Αν πάθεις κάτι…»
Ένιωσα ένα μαχαίρι να με διαπερνά. Πώς φτάσαμε εδώ; Πού χάθηκε η αγάπη; Θυμήθηκα τα καλοκαίρια που τρέχαμε όλοι μαζί στην παραλία της Βάρκιζας, τα γέλια τους όταν τους έφτιαχνα λουκουμάδες. Τώρα, όλα αυτά είχαν ξεθωριάσει μπροστά στη λέξη «κληρονομιά».
Η υγεία μου είχε κλονιστεί ξαφνικά. Ένα ζεστό απόγευμα του Ιουλίου, ένιωσα έναν πόνο στο στήθος και πριν το καταλάβω βρέθηκα στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός». Οι γιατροί μιλούσαν για καρδιακή ανεπάρκεια και εγώ άκουγα τα λόγια τους σαν να έρχονταν από μακριά. Το μόνο που ήθελα ήταν να δω τα παιδιά μου να με κρατούν από το χέρι, να νιώσω ότι δεν είμαι μόνη.
Τις πρώτες μέρες ήρθαν και οι δύο. Έφεραν λουλούδια, φρούτα, χαμόγελα. Αλλά πολύ γρήγορα τα χαμόγελα έγιναν ερωτήσεις: «Έχεις γράψει διαθήκη;», «Ποιος θα πάρει το σπίτι;», «Τι θα γίνει με το οικόπεδο στη Νέα Μάκρη;». Κάθε τους επίσκεψη ήταν μια υπενθύμιση ότι δεν ήμουν πια η μάνα τους, αλλά μια περιουσία υπό διανομή.
Ένα βράδυ, άκουσα τον Νίκο να μιλάει στο τηλέφωνο έξω από το δωμάτιο:
«Αν η μάνα φύγει, εγώ θέλω το διαμέρισμα στη Γλυφάδα. Η Ελένη ας πάρει το εξοχικό. Θα τα βρούμε…»
Έκλεισα τα μάτια και δάκρυσα. Δεν ήθελα να ακούσω άλλο. Ήθελα να ουρλιάξω: «Είμαι ακόμα εδώ! Ζω!»
Όταν πήρα εξιτήριο, γύρισα σε ένα άδειο σπίτι. Ο άντρας μου είχε φύγει χρόνια πριν – καρκίνος – και τα παιδιά είχαν πια τις δικές τους ζωές. Μόνο η γειτόνισσα, η κυρία Μαρία, ερχόταν κάθε μέρα να δει αν χρειάζομαι κάτι.
«Παιδί μου, τα παιδιά σου είναι καλά;» με ρώτησε μια μέρα.
Την κοίταξα στα μάτια και δεν ήξερα τι να απαντήσω. Είναι καλά; Είναι ευτυχισμένα; Ή μήπως είναι απλώς απλήστων;
Τις επόμενες μέρες άρχισα να παρατηρώ πράγματα που πριν αγνοούσα: τα μηνύματα της Ελένης που πάντα κατέληγαν σε ερωτήσεις για χρήματα, τις επισκέψεις του Νίκου που διαρκούσαν όσο χρειαζόταν για να ρωτήσει για λογαριασμούς και συμβόλαια.
Ένα απόγευμα, καθώς καθόμουν στο μπαλκόνι και κοιτούσα τον ουρανό της Αθήνας να βάφεται πορτοκαλί, πήρα μια απόφαση. Θα πήγαινα σε δικηγόρο. Όχι για να εκδικηθώ τα παιδιά μου – δεν θα μπορούσα ποτέ – αλλά για να προστατεύσω ό,τι είχα χτίσει με κόπο και αγάπη.
Το επόμενο πρωί ντύθηκα προσεκτικά και πήρα το λεωφορείο για το γραφείο του κυρίου Παπαδόπουλου στο κέντρο. Η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά. Όταν μπήκα μέσα, εκείνος με υποδέχτηκε με ένα ζεστό χαμόγελο.
«Κυρία Σταυρούλα, πώς μπορώ να βοηθήσω;»
Του εξήγησα όλα όσα είχαν συμβεί. Τα δάκρυα έτρεχαν χωρίς να το καταλάβω.
«Θέλω να αλλάξω τη διαθήκη μου», του είπα. «Θέλω να αφήσω ένα μέρος της περιουσίας μου σε ανθρώπους που πραγματικά με νοιάστηκαν όταν ήμουν αδύναμη.»
Ο κύριος Παπαδόπουλος με κοίταξε σιωπηλός για λίγο.
«Είναι δύσκολο αυτό που ζητάτε», είπε τελικά. «Αλλά έχετε κάθε δικαίωμα.»
Υπέγραψα τα χαρτιά με τρεμάμενο χέρι. Ένιωθα ενοχές – μήπως είμαι κακιά μάνα; Μήπως τα παιδιά μου θα με μισήσουν; Αλλά ήξερα πως αν δεν το κάνω, δεν θα βρω ποτέ γαλήνη.
Όταν γύρισα σπίτι, βρήκα την Ελένη να με περιμένει στην πόρτα.
«Πού ήσουν; Σε ψάχνω όλη μέρα!»
«Είχα μια δουλειά», απάντησα ψυχρά.
Με κοίταξε καχύποπτα.
«Μαμά, ελπίζω να μην κάνεις τίποτα τρελό… Ξέρεις ότι όλα αυτά μας ανήκουν κάποια στιγμή.»
Ένιωσα το αίμα μου να βράζει.
«Τίποτα δεν σας ανήκει αν δεν υπάρχει αγάπη», της είπα και μπήκα μέσα αφήνοντάς την άφωνη.
Τις επόμενες μέρες οι σχέσεις μας ψυχράθηκαν ακόμα περισσότερο. Ο Νίκος σταμάτησε σχεδόν εντελώς να τηλεφωνεί. Η Ελένη ερχόταν μόνο για τα τυπικά.
Μια μέρα χτύπησε το κουδούνι. Ήταν η κυρία Μαρία με μια σακούλα γεμάτη ντολμαδάκια.
«Για σένα τα έφτιαξα, παιδί μου. Να φας κάτι σπιτικό.»
Έκλαψα στην αγκαλιά της σαν μικρό παιδί. Εκείνη με χάιδεψε στα μαλλιά.
«Μην στενοχωριέσαι για κανέναν. Εσύ ξέρεις ποιος σε αγαπάει στ’ αλήθεια.»
Σκέφτηκα τότε πως η οικογένεια δεν είναι πάντα αίμα. Είναι αυτοί που μένουν όταν όλοι οι άλλοι φεύγουν.
Τώρα πια ζω πιο ήσυχα. Τα παιδιά μου δεν ξέρω αν θα καταλάβουν ποτέ τι έχασαν κυνηγώντας μόνο το χρήμα. Εγώ όμως βρήκα τη δύναμη να προστατεύσω τον εαυτό μου και όσα αγαπώ.
Αναρωτιέμαι συχνά: Πόσοι γονείς στην Ελλάδα ζουν τη δική μου ιστορία; Πόσοι φοβούνται να πουν στα παιδιά τους την αλήθεια για τον πόνο που νιώθουν;
Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου;