Η μητέρα μου θέλει να πάρει τα εγγόνια στη θάλασσα, αλλά η κόρη μου δεν επιτρέπεται: Μια οικογενειακή ιστορία για τα χρήματα, την αγάπη και την αδικία
«Δεν είναι δίκαιο, μαμά! Γιατί να πληρώσω εγώ για διακοπές που δεν θα πάει η κόρη μου;» φώναξα, με τη φωνή μου να τρέμει από θυμό και απογοήτευση. Η μητέρα μου, η κυρία Ελένη, στεκόταν απέναντί μου στην κουζίνα, με τα χέρια της σταυρωμένα και το βλέμμα της σκληρό, όπως τότε που ήμουν παιδί και έκανα κάποια «αταξία».
«Λένα, μην αρχίζεις πάλι. Όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες. Ο Γιώργος και η Μαρία είναι ξαδέρφια, πρέπει να πάνε μαζί. Η μικρή σου, η Σοφία, είναι ακόμα μικρή, δεν θα καταλάβει», είπε, προσπαθώντας να ακουστεί λογική, αλλά εγώ ήξερα ότι πίσω από τα λόγια της κρυβόταν κάτι βαθύτερο.
Η αλήθεια είναι πως η Σοφία, η κόρη μου, έχει άσθμα και ο γιατρός μας συνέστησε να μην πάει φέτος στη θάλασσα, ειδικά σε μέρη με υγρασία. Το είχα εξηγήσει στη μητέρα μου, αλλά εκείνη φαινόταν να μην ακούει. Ή μάλλον, δεν ήθελε να ακούσει. Ήθελε να πάρει τον Γιώργο, τον γιο μου, και τη Μαρία, την ανιψιά μου, στη Χαλκιδική, να περάσουν «όπως παλιά», όπως έλεγε. Και εγώ, έπρεπε να πληρώσω το μερίδιο για τον Γιώργο, αλλά και για τη Μαρία, γιατί η αδερφή μου, η Κατερίνα, «δεν έχει χρήματα».
«Μαμά, δεν είναι σωστό. Εγώ δουλεύω δύο δουλειές για να τα βγάλω πέρα. Η Κατερίνα κάθεται σπίτι και περιμένει από μένα και από σένα. Γιατί να πληρώσω εγώ και για τη Μαρία;»
Η μητέρα μου με κοίταξε με εκείνο το βλέμμα που πάντα με έκανε να νιώθω μικρή. «Η Κατερίνα έχει περάσει πολλά. Ο άντρας της την άφησε, είναι μόνη της με το παιδί. Εσύ έχεις τον Μιχάλη, έχετε το σπίτι σας, τη δουλειά σας. Μην είσαι άδικη.»
Ένιωσα το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι μου. Ο Μιχάλης, ο άντρας μου, δούλευε ατελείωτες ώρες στο συνεργείο, κι εγώ, μετά το πρωινό μου ωράριο στο σούπερ μάρκετ, καθάριζα σπίτια για να συμπληρώσω το εισόδημα. Δεν ήμασταν πλούσιοι, απλώς δεν παραπονιόμασταν. Η Κατερίνα, όμως, πάντα είχε τον τρόπο να κάνει τη μητέρα μας να τη λυπάται.
«Δεν είναι θέμα αδικίας, μαμά. Είναι θέμα δικαιοσύνης. Αν δεν πάει η Σοφία, δεν θέλω να πάει ούτε ο Γιώργος. Δεν θέλω να νιώθει η μικρή ότι την αφήνουμε πίσω.»
Η μητέρα μου αναστέναξε βαθιά. «Πάντα ήσουν ξεροκέφαλη, Λένα. Πάντα ήθελες να τα κάνεις όλα με τον δικό σου τρόπο. Εγώ προσπαθώ να κρατήσω την οικογένεια ενωμένη.»
Ένιωσα τα μάτια μου να βουρκώνουν. Θυμήθηκα τα καλοκαίρια που ήμουν παιδί, όταν η μητέρα μου έπαιρνε εμένα και την Κατερίνα στη θάλασσα, πάντα με διαφορές. Η Κατερίνα ήταν η «ευαίσθητη», εγώ η «δυνατή». Πάντα έπρεπε να κάνω πίσω για χάρη της.
Το βράδυ, όταν έβαλα τα παιδιά για ύπνο, ο Μιχάλης με βρήκε να κάθομαι στο μπαλκόνι, με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι. «Τι έγινε πάλι με τη μάνα σου;» με ρώτησε ήρεμα.
«Τα ίδια. Θέλει να πάει τα παιδιά στη θάλασσα, αλλά όχι τη Σοφία. Και θέλει να πληρώσω και για τη Μαρία. Νιώθω ότι με εκμεταλλεύονται, Μιχάλη. Ότι πάντα εγώ πρέπει να κάνω τη θυσία.»
Ο Μιχάλης κάθισε δίπλα μου και μου έπιασε το χέρι. «Ξέρεις ότι έχεις δίκιο. Αλλά ξέρεις και ότι αν πεις όχι, θα γίνει χαμός. Η μάνα σου θα το πάρει βαριά, η Κατερίνα θα κλαίει, και τα παιδιά θα μπερδευτούν.»
Έμεινα σιωπηλή. Ήξερα ότι είχε δίκιο. Η οικογένειά μας ήταν πάντα ένα κουβάρι από ενοχές, θυσίες και ανείπωτα παράπονα. Θυμήθηκα τη μέρα που ο πατέρας μας έφυγε από το σπίτι, όταν ήμουν δέκα χρονών. Η μητέρα μου έμεινε μόνη, κι εγώ έπρεπε να μεγαλώσω γρήγορα. Η Κατερίνα, μικρότερη, πάντα προστατευμένη. Από τότε, ένιωθα ότι η ευθύνη όλης της οικογένειας ήταν στις πλάτες μου.
Την επόμενη μέρα, η Κατερίνα με πήρε τηλέφωνο. «Λένα, σε παρακαλώ, μην το κάνεις θέμα. Η Μαρία το περιμένει πώς και πώς. Δεν έχω να πληρώσω, το ξέρεις. Αν δεν πας εσύ τα λεφτά, δεν θα πάει κανείς.»
«Κατερίνα, δεν είναι σωστό. Η Σοφία θα μείνει πίσω. Δεν το αντέχω να τη βλέπω να κλαίει.»
«Ε, ας της πεις ότι είναι άρρωστη. Τι να κάνουμε; Εγώ φταίω που η δικιά σου έχει άσθμα;»
Ένιωσα να πνίγομαι. Πάντα έτσι ήταν η Κατερίνα. Πάντα έβρισκε τρόπο να με κάνει να νιώθω ένοχη για τα προβλήματα όλων. Έκλεισα το τηλέφωνο χωρίς να απαντήσω.
Το απόγευμα, η μητέρα μου ήρθε σπίτι. Χτύπησε την πόρτα δυνατά, μπήκε μέσα χωρίς να περιμένει απάντηση. «Λένα, αποφάσισε. Θα δώσεις τα λεφτά ή όχι; Δεν μπορώ να περιμένω άλλο. Η Κατερίνα είναι χάλια, η Μαρία κλαίει.»
«Και η Σοφία;» τη ρώτησα, με τη φωνή μου να τρέμει. «Δεν σε νοιάζει που θα μείνει πίσω;»
Η μητέρα μου με κοίταξε ψυχρά. «Η Σοφία είναι μικρή. Θα το ξεχάσει. Εσύ να σκεφτείς το καλό της οικογένειας.»
Ένιωσα τα δάκρυα να κυλούν στα μάγουλά μου. «Και το δικό μου παιδί; Δεν είναι οικογένεια;»
Η μητέρα μου δεν απάντησε. Γύρισε και έφυγε, αφήνοντάς με μόνη, με το βάρος της απόφασης να με πλακώνει.
Το βράδυ, η Σοφία με ρώτησε: «Μαμά, γιατί δεν θα πάω κι εγώ στη θάλασσα;»
Την πήρα αγκαλιά και της ψιθύρισα: «Γιατί φέτος πρέπει να προσέξουμε την υγεία σου, αγάπη μου. Του χρόνου θα πάμε μαζί, σου το υπόσχομαι.»
Αλλά μέσα μου ήξερα ότι δεν ήταν μόνο η υγεία της. Ήταν όλα αυτά τα χρόνια που έπρεπε να κάνω πίσω, να θυσιάζω τα δικά μου για τους άλλους. Ήταν η αίσθηση ότι ποτέ δεν ήμουν αρκετή, ότι πάντα έπρεπε να αποδεικνύω την αξία μου.
Τι σημαίνει τελικά να είσαι δίκαιος στην οικογένεια; Να βάζεις πάντα τους άλλους πάνω από τον εαυτό σου; Ή να προστατεύεις τα δικά σου παιδιά, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να γίνεις ο «κακός»; Θα ήθελα να ακούσω τη γνώμη σας. Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου;