Όταν ο άντρας μου έδωσε όλη μου τη δουλειά στη μητέρα του – Καταιγίδα στην ελληνική κουζίνα
«Πού είναι το φαγητό;» ψιθύρισα στον εαυτό μου, ανοίγοντας το ψυγείο για τρίτη φορά. Τα ταπεράκια που είχα γεμίσει με κόπο το Σαββατοκύριακο – γεμιστά, μουσακάς, σπανακόπιτα – είχαν εξαφανιστεί. Η καρδιά μου χτύπησε δυνατά, σαν να ήξερα ήδη την απάντηση. Ο Δημήτρης καθόταν στον καναπέ, με το βλέμμα καρφωμένο στην τηλεόραση, αλλά τα μάτια του απέφευγαν τα δικά μου.
«Δημήτρη, πού πήγε το φαγητό;» Η φωνή μου έτρεμε, ανάμεσα στην απογοήτευση και τον θυμό.
Δεν απάντησε αμέσως. Έκανε πως δεν άκουσε, αλλά ήξερα πως με άκουσε. Πλησίασα, στάθηκα μπροστά του. «Σε ρωτάω κάτι. Πού είναι το φαγητό που μαγείρεψα;»
Τότε, με ένα αναστεναγμό, γύρισε προς το μέρος μου. «Το έδωσα στη μάνα μου. Δεν είχε τίποτα να φάει, μου είπε. Εμείς θα βρούμε, εσύ ξέρεις να μαγειρεύεις. Εκείνη είναι μόνη της.»
Ένιωσα το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι μου. «Και δεν σκέφτηκες να με ρωτήσεις; Ξέρεις πόσες ώρες πέρασα στην κουζίνα; Ξέρεις πόσο κουράστηκα;»
«Μα, βρε Μαρία, είναι η μάνα μου! Δεν μπορούσα να της πω όχι. Εσύ είσαι δυνατή, τα καταφέρνεις. Εκείνη…»
«Εγώ είμαι δυνατή; Ή απλά θεωρείς δεδομένο ότι θα τα κάνω όλα;» Η φωνή μου έσπασε. Ένιωθα τα μάτια μου να βουρκώνουν, αλλά δεν ήθελα να του δώσω αυτή τη χαρά. Πήγα στην κουζίνα, έβαλα τα χέρια μου στον πάγκο και προσπάθησα να πάρω ανάσα.
Η σιωπή απλώθηκε στο σπίτι, βαριά σαν μολύβι. Θυμήθηκα τη μητέρα του, την κυρία Ελένη, πάντα με το χαμόγελο, πάντα με μια παρατήρηση για το πώς κάνω τα πράγματα. «Εγώ, όταν ήμουν νέα, δεν άφηνα τον άντρα μου να πεινάσει ποτέ», μου είχε πει μια φορά, με εκείνο το βλέμμα που σε κάνει να νιώθεις μικρή.
Όμως εγώ δεν ήμουν η κυρία Ελένη. Εγώ δούλευα όλη μέρα, έτρεχα να προλάβω τα πάντα, να μαγειρέψω, να καθαρίσω, να φροντίσω τον Δημήτρη, να μην παραπονεθώ ποτέ. Και τώρα, όλη μου η προσπάθεια είχε εξαφανιστεί, χωρίς καν να με ρωτήσει.
Το βράδυ, ξάπλωσα δίπλα του, αλλά ένιωθα χιλιόμετρα μακριά. Εκείνος γύρισε πλευρό, χωρίς να πει κουβέντα. Ένιωθα προδομένη, όχι μόνο από τον Δημήτρη, αλλά και από όλη αυτή τη νοοτροπία που ήθελε τη γυναίκα να θυσιάζεται σιωπηλά για όλους.
Την επόμενη μέρα, στο γραφείο, η φίλη μου η Κατερίνα με ρώτησε γιατί ήμουν τόσο σκεπτική. Της τα είπα όλα. «Μα, Μαρία, γιατί δεν του μίλησες πιο έντονα; Γιατί το αφήνεις;»
«Δεν ξέρω… Ίσως γιατί φοβάμαι τη σύγκρουση. Ίσως γιατί έτσι μεγάλωσα, να βάζω τους άλλους πάνω από μένα.»
Η Κατερίνα με κοίταξε με κατανόηση. «Κάποια στιγμή πρέπει να βάλεις όρια. Αλλιώς θα σε πατήσουν όλοι.»
Το βράδυ, όταν γύρισα σπίτι, βρήκα τη μητέρα του Δημήτρη στην κουζίνα μου. Είχε έρθει να μου επιστρέψει τα ταπεράκια. «Ευχαριστώ, κορίτσι μου. Ήταν πολύ νόστιμα. Εσύ να προσέχεις τον Δημήτρη, ε; Μην τον αφήνεις νηστικό.»
Ένιωσα ένα σφίξιμο στο στομάχι. «Κυρία Ελένη, ξέρετε, θα ήθελα να με ρωτάτε πριν πάρετε κάτι από το σπίτι μου. Δεν είναι εύκολο να τα προλαβαίνω όλα.»
Με κοίταξε ξαφνιασμένη, σχεδόν προσβεβλημένη. «Εγώ το λέω για το καλό σας. Εμείς έτσι μάθαμε. Η οικογένεια πάνω απ’ όλα.»
«Ναι, αλλά και εγώ είμαι οικογένεια. Και έχω κι εγώ ανάγκες.»
Έφυγε χωρίς να πει πολλά. Ο Δημήτρης το έμαθε το βράδυ και έγινε έξαλλος. «Τι της είπες; Γιατί να της μιλήσεις έτσι; Είναι μάνα μου!»
«Και εγώ τι είμαι; Υπηρέτρια; Δεν αντέχω άλλο να με θεωρείτε δεδομένη. Δεν αντέχω να θυσιάζω τον εαυτό μου για να είστε όλοι ευχαριστημένοι εκτός από μένα.»
Η φωνή μου αντήχησε στο σπίτι. Για πρώτη φορά, δεν φοβήθηκα να υψώσω το ανάστημά μου. Ο Δημήτρης με κοίταξε σαν να με έβλεπε πρώτη φορά. «Δεν το ήθελα έτσι… Απλά, δεν σκέφτηκα…»
«Αυτό είναι το πρόβλημα. Κανείς δεν σκέφτεται εμένα. Όλοι θεωρούν ότι θα τα κάνω όλα, χωρίς να παραπονιέμαι, χωρίς να ζητάω τίποτα.»
Πέρασαν μέρες με σιωπή. Ο Δημήτρης δεν ήξερε πώς να το διαχειριστεί. Η κυρία Ελένη σταμάτησε να έρχεται τόσο συχνά. Εγώ, όμως, ένιωθα πιο ελεύθερη. Άρχισα να βγαίνω περισσότερο με φίλες, να φροντίζω τον εαυτό μου. Δεν ήταν εύκολο – η ενοχή με έτρωγε, η φωνή της πεθεράς μου αντηχούσε στο μυαλό μου: «Η γυναίκα πρέπει να κρατάει το σπίτι.»
Μια μέρα, ο Δημήτρης ήρθε και κάθισε δίπλα μου. «Μαρία, συγγνώμη. Δεν ήθελα να σε πληγώσω. Απλά… έτσι μεγάλωσα. Η μάνα μου πάντα έκανε τα πάντα για όλους. Δεν σκέφτηκα ότι εσύ έχεις ανάγκες.»
Τον κοίταξα στα μάτια. «Δεν θέλω να είμαι η μάνα σου. Θέλω να είμαι η γυναίκα σου. Να με σέβεσαι, να με ρωτάς, να με υπολογίζεις.»
Έγνεψε καταφατικά. «Θα προσπαθήσω. Θέλω να είσαι καλά.»
Δεν ξέρω αν θα αλλάξει πραγματικά. Ξέρω μόνο ότι εγώ άλλαξα. Δεν θα αφήσω ξανά κανέναν να με θεωρεί δεδομένη. Δεν θα θυσιάσω άλλο τον εαυτό μου για να ικανοποιώ τις προσδοκίες των άλλων.
Άραγε, πόσες γυναίκες στην Ελλάδα νιώθουν όπως εγώ; Πόσες θυσιάζουν τη φωνή τους για να μην ταράξουν τα νερά της οικογένειας; Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε ανοιχτά;