«Τους έδιωξα από το σπίτι μου: Είμαι κακιά μάνα ή τους έδωσα επιτέλους φτερά;»
«Μάνα, πάλι θα αρχίσεις; Δεν είπαμε ότι ψάχνουμε σπίτι;»
Η φωνή του Νίκου αντηχεί ακόμα στ’ αυτιά μου. Ήταν βράδυ, η τηλεόραση έπαιζε χαμηλά ειδήσεις, κι εγώ καθόμουν στην άκρη του καναπέ, σφίγγοντας τα χέρια μου. Η Μαρία, η νύφη μου, είχε σκυμμένο το κεφάλι της πάνω από το κινητό. Τρεις ολόκληρες χρονιές ζούσαμε έτσι: με υποσχέσεις για «λίγο ακόμα», με κουβέντες που ξεκινούσαν ήρεμα και κατέληγαν σε φωνές.
«Νίκο, δεν αντέχω άλλο. Το σπίτι δεν είναι πια δικό μου. Δεν έχω χώρο ούτε να ανασάνω», του είπα με τρεμάμενη φωνή.
Η Μαρία σήκωσε το βλέμμα της. «Κυρία Ελένη, ξέρουμε ότι σας δυσκολεύουμε, αλλά δεν είναι εύκολο να βρεις σπίτι με αυτούς τους μισθούς. Εσείς δεν περάσατε δύσκολα όταν ήρθατε στην Αθήνα;»
Πόσες φορές είχα ακούσει αυτή τη φράση; Πόσες φορές είχα καταπιεί τα λόγια μου για να μην τους πληγώσω; Θυμήθηκα τον εαυτό μου νέα, με τον άντρα μου τον Σταύρο, να παλεύουμε σε ένα δυάρι στα Πατήσια. Δουλεύαμε και οι δύο, κάναμε οικονομία, στερούμασταν τα πάντα για να σταθούμε στα πόδια μας. Δεν ζητήσαμε ποτέ βοήθεια από κανέναν. Ή μήπως έτσι θέλω να θυμάμαι;
«Δεν είναι το ίδιο τώρα», είπε ο Νίκος πιο ήρεμα. «Οι δουλειές είναι λίγες, τα ενοίκια στα ύψη. Εσύ έχεις το σπίτι μεγάλο, τι σε πειράζει να μείνουμε λίγο ακόμα;»
Ένιωσα το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι μου. Δεν ήταν μόνο το σπίτι – ήταν η ζωή μου που είχε παγώσει. Δεν μπορούσα να φέρω φίλες για καφέ χωρίς να νιώθω ότι ενοχλώ. Δεν μπορούσα να βγω στο μπαλκόνι χωρίς να σκοντάψω πάνω στα ρούχα τους. Ακόμα και το μπάνιο είχε γίνει πεδίο μάχης για το ποιος θα προλάβει πρώτος.
«Δεν είναι θέμα χώρου», ψιθύρισα. «Είναι θέμα αξιοπρέπειας. Και δικής σας και δικής μου.»
Ο Νίκος σηκώθηκε απότομα. «Δηλαδή τι θες; Να φύγουμε αύριο; Να πάμε πού; Να κοιμηθούμε στο δρόμο;»
Η Μαρία άρχισε να κλαίει σιωπηλά. Ένιωσα τύψεις, αλλά και μια παράξενη ανακούφιση. Ήθελα να τους βοηθήσω, αλλά όχι πια εις βάρος της ψυχής μου.
Τη νύχτα εκείνη δεν κοιμήθηκα καθόλου. Γύριζα από τη μια πλευρά στην άλλη, ακούγοντας τα βήματά τους στο διάδρομο. Θυμήθηκα τον Νίκο μικρό, με τα γόνατα γρατζουνισμένα, να τρέχει στην αγκαλιά μου όταν τον πείραζαν τα άλλα παιδιά στη γειτονιά. Πάντα τον προστάτευα – ίσως υπερβολικά.
Το πρωί βρήκα τη Μαρία στην κουζίνα να φτιάχνει καφέ.
«Συγγνώμη για χθες», μου είπε χαμηλόφωνα.
«Κι εγώ συγγνώμη», της απάντησα. «Αλλά πρέπει να βρείτε τον δρόμο σας.»
Ο Νίκος μπήκε βιαστικά. «Θα φύγουμε σε δύο εβδομάδες. Βρήκαμε ένα δυάρι στου Ζωγράφου. Δεν είναι τίποτα σπουδαίο, αλλά…»
Ένιωσα ένα βάρος να φεύγει από πάνω μου και ταυτόχρονα μια τρύπα να ανοίγει στην καρδιά μου.
Οι επόμενες μέρες ήταν γεμάτες αμηχανία και σιωπές. Η Μαρία μάζευε τα πράγματά της αργά, λες και ήθελε να παρατείνει την αναχώρηση. Ο Νίκος απέφευγε να με κοιτάξει στα μάτια.
Το τελευταίο βράδυ πριν φύγουν, καθίσαμε όλοι μαζί στο τραπέζι – πρώτη φορά μετά από μήνες.
«Μάνα», είπε ο Νίκος διστακτικά, «ξέρω ότι σε κουράσαμε. Αλλά φοβάμαι… Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρουμε.»
Τον κοίταξα στα μάτια και είδα το παιδί που μεγάλωσα – αλλά και τον άντρα που έπρεπε πια να γίνει.
«Θα τα καταφέρετε», του είπα με σιγουριά που δεν ένιωθα πραγματικά. «Όλοι φοβόμαστε όταν ξεκινάμε μόνοι μας.»
Η Μαρία με αγκάλιασε σφιχτά. «Σας ευχαριστούμε για όλα.»
Όταν έκλεισε η πόρτα πίσω τους, έμεινα μόνη στη σιωπή του σπιτιού. Ένιωθα ελεύθερη αλλά και άδεια.
Τις πρώτες μέρες ξυπνούσα και περίμενα να ακούσω τις φωνές τους στην κουζίνα. Έπιανα τον εαυτό μου να μαγειρεύει για τρεις αντί για μία. Οι φίλες μου μού έλεγαν ότι έκανα το σωστό – ότι μόνο έτσι θα μάθουν να στέκονται στα πόδια τους.
Κάποια βράδια όμως με έπιανε τύψη: Μήπως ήμουν σκληρή; Μήπως τους έδιωξα γιατί κουράστηκα κι όχι γιατί ήθελα το καλό τους;
Μια Κυριακή χτύπησε το τηλέφωνο.
«Μάνα; Όλα καλά;»
Ήταν ο Νίκος. Η φωνή του ακουγόταν πιο ώριμη, πιο σίγουρη.
«Όλα καλά εδώ», του απάντησα χαμογελώντας μέσα από τα δάκρυα.
Κλείνοντας το τηλέφωνο, αναρωτήθηκα: Μήπως τελικά αυτό που λένε είναι αλήθεια; Ότι η αγάπη μιας μάνας φαίνεται όταν αφήνει το παιδί της να πέσει για να μάθει να σηκώνεται μόνο του;
Εσείς τι λέτε; Έκανα καλά που τους έδιωξα ή μήπως απλώς απέτυχα ως μάνα;