Κάθε μέρα μαγειρεύω για τον Μανώλη: Πότε θα φτάσει το «αρκετά»;
«Ελένη, πάλι χθεσινό είναι το φαγητό;» Η φωνή του Μανώλη αντηχεί στην κουζίνα, γεμάτη απογοήτευση και μια δόση κατηγορίας. Τα χέρια μου τρέμουν ελαφρά καθώς αφήνω το ταψί με τα γεμιστά πάνω στο τραπέζι. «Δεν πρόλαβα να μαγειρέψω κάτι άλλο, Μανώλη. Δούλευα μέχρι αργά…» ψιθυρίζω, σχεδόν ντροπιασμένη, λες και έκανα κάποιο έγκλημα.
«Εγώ σου το έχω πει, δεν μπορώ να τρώω φαγητό από την προηγούμενη μέρα. Δεν είναι το ίδιο!» επιμένει, χωρίς να με κοιτάζει καν στα μάτια. Σκύβει πάνω από το κινητό του, χαζεύοντας τα νέα. Νιώθω ένα σφίξιμο στο στήθος. Πόσα χρόνια τώρα; Πόσες φορές έχω ακούσει αυτή τη φράση;
Από τότε που παντρευτήκαμε, ο Μανώλης ήθελε πάντα το φαγητό του φρέσκο. Στην αρχή το έβρισκα χαριτωμένο, μια ιδιοτροπία που έδειχνε πόσο παραδοσιακός ήταν. Η μητέρα του, η κυρία Σοφία, μαγείρευε κάθε μέρα για τον άντρα της και τα παιδιά της. «Έτσι κάνουν οι σωστές γυναίκες», μου είχε πει με εκείνο το αυστηρό βλέμμα της όταν πρωτογνωριστήκαμε.
Στην αρχή προσπαθούσα να είμαι αντάξια των προσδοκιών τους. Ξυπνούσα πριν χαράξει, ετοίμαζα πρωινό, έφευγα για τη δουλειά μου στο λογιστικό γραφείο και μετά το μεσημέρι έτρεχα σπίτι για να προλάβω να μαγειρέψω κάτι διαφορετικό για το βράδυ. Τα Σαββατοκύριακα ήταν ακόμα χειρότερα – τότε έπρεπε να υπάρχει και γλυκό, και πίτα, και κάτι ξεχωριστό για τους επισκέπτες.
Τα χρόνια πέρασαν κι εγώ βυθιζόμουν όλο και περισσότερο σε αυτή τη ρουτίνα. Οι φίλες μου άρχισαν να απομακρύνονται – «Δεν έχεις ποτέ χρόνο», μου έλεγαν. Η μητέρα μου με κοίταζε με ανησυχία: «Ελένη μου, δεν είσαι υπηρέτρια κανενός», αλλά εγώ δεν ήξερα πώς να ξεφύγω.
Μια μέρα, καθώς καθάριζα πατάτες για τον μουσακά, άκουσα την κόρη μας, τη Μαρία, να λέει στον πατέρα της: «Μπαμπά, γιατί δεν βοηθάς κι εσύ τη μαμά;» Ο Μανώλης γέλασε: «Αυτά είναι γυναικεία πράγματα, κορίτσι μου». Η Μαρία με κοίταξε με μεγάλα μάτια γεμάτα απορία. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα ότι κάτι μέσα μου ράγισε.
Άρχισα να παρατηρώ πόσο μόνη ένιωθα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι. Ο Μανώλης δούλευε πολύ, αλλά όταν γύριζε σπίτι ήθελε τα πάντα έτοιμα: το φαγητό ζεστό, τα ρούχα σιδερωμένα, το σπίτι καθαρό. Όταν κάποια φορά άφηνα κάτι πίσω – ένα πιάτο άπλυτο ή μια μέρα χωρίς φρέσκο φαγητό – το σχόλιο δεν άργησε να έρθει.
«Ελένη, τι θα πουν οι γείτονες αν δουν το μπαλκόνι έτσι;»
«Ελένη, η μάνα μου ποτέ δεν άφηνε το σπίτι σε αυτή την κατάσταση.»
Και πάντα εγώ να προσπαθώ λίγο παραπάνω, να τρέχω λίγο πιο γρήγορα, να προλάβω τα πάντα. Μέχρι που άρχισα να χάνω τον εαυτό μου.
Ένα βράδυ, μετά από μια εξαντλητική μέρα στη δουλειά και τρεις ώρες στην κουζίνα για να ετοιμάσω παστίτσιο – γιατί ο Μανώλης είχε καλέσει φίλους χωρίς να με ρωτήσει – κατέρρευσα στον καναπέ. Τα μάτια μου έκλειναν από την κούραση. Η Μαρία ήρθε δίπλα μου και με αγκάλιασε σιωπηλά.
«Μαμά… είσαι καλά;»
Δεν ήξερα τι να της απαντήσω. Ήθελα να της πω ότι δεν είμαι καλά. Ότι νιώθω αόρατη μέσα στο ίδιο μου το σπίτι. Ότι έχω ξεχάσει τι σημαίνει να κάνω κάτι για μένα.
Την επόμενη μέρα πήγα στη δουλειά σαν ρομπότ. Οι συνάδελφοί μου μιλούσαν για τα σχέδιά τους για το καλοκαίρι – διακοπές στη Νάξο, εκδρομές στο βουνό. Εγώ δεν είχα τίποτα να πω. Δεν θυμόμουν πότε ήταν η τελευταία φορά που έκανα κάτι μόνο για μένα.
Το βράδυ εκείνο πήρα μια απόφαση. Όταν ο Μανώλης γύρισε σπίτι και ρώτησε «Τι θα φάμε σήμερα;», του απάντησα ήρεμα: «Έχει περισσεύματα από χθες. Αν θες κάτι άλλο, μπορείς να μαγειρέψεις.»
Με κοίταξε σαν να μην πίστευε στα αυτιά του.
«Τι εννοείς; Εσύ είσαι η γυναίκα του σπιτιού!»
«Και είμαι και άνθρωπος», του απάντησα με τρεμάμενη φωνή.
Ακολούθησε ένας καβγάς που κράτησε ώρες. Η Μαρία κλείστηκε στο δωμάτιό της κλαίγοντας. Ο Μανώλης φώναζε πως τον παραμελώ, πως άλλαξα, πως δεν είμαι πια η γυναίκα που παντρεύτηκε.
Εκείνο το βράδυ κοιμήθηκα στον καναπέ. Τα μάτια μου ήταν στεγνά – δεν είχα άλλα δάκρυα.
Τις επόμενες μέρες επικρατούσε ψυχρότητα στο σπίτι. Ο Μανώλης έτρωγε ό,τι υπήρχε ή παράγγελνε απ’ έξω. Η Μαρία με αγκάλιαζε πιο συχνά. Εγώ άρχισα να βγαίνω βόλτες μόνη μου – στην παραλία της Καλλιθέας, στα στενά της γειτονιάς μας. Άρχισα να θυμάμαι ποια ήμουν πριν γίνω «η γυναίκα του Μανώλη».
Μια Κυριακή πρωί πήγα στη μητέρα μου για καφέ. Της τα είπα όλα – για την κούραση, τη μοναξιά, την αίσθηση ότι πνίγομαι.
«Ελένη μου,» είπε απαλά, «κανείς δεν θα σου δώσει χώρο αν δεν τον διεκδικήσεις μόνη σου.»
Γύρισα σπίτι αποφασισμένη να αλλάξω κάτι. Μάζεψα την οικογένεια στο τραπέζι.
«Από σήμερα,» είπα ήρεμα αλλά σταθερά, «δεν θα μαγειρεύω κάθε μέρα φρέσκο φαγητό. Θα βοηθάμε όλοι στο σπίτι. Δεν είμαι μόνη μου εδώ.»
Ο Μανώλης προσπάθησε να αντιδράσει αλλά η Μαρία τον διέκοψε: «Μπαμπά, η μαμά έχει δίκιο.»
Για πρώτη φορά ένιωσα ότι κάποιος με καταλαβαίνει πραγματικά.
Δεν ήταν εύκολο στην αρχή – υπήρχαν στιγμές έντασης, παράπονα, σιωπές βαριές σαν μολύβι. Αλλά σιγά-σιγά άρχισα να ανασαίνω ξανά.
Άρχισα να διαβάζω βιβλία που είχα ξεχάσει στη βιβλιοθήκη χρόνια τώρα. Να συναντώ φίλες για έναν καφέ χωρίς ενοχές. Να γελάω με τη Μαρία βλέποντας παλιές ελληνικές ταινίες.
Ο Μανώλης ακόμα δυσκολεύεται – κάποιες φορές γκρινιάζει για το φαγητό ή για το σπίτι που δεν είναι τέλειο. Αλλά τώρα ξέρω ότι δεν φταίω εγώ για όλα.
Κοιτάζοντας πίσω αναρωτιέμαι: Πόσες γυναίκες στην Ελλάδα ζουν ακόμα έτσι; Πόσες ξεχνούν τον εαυτό τους προσπαθώντας να είναι «σωστές» σύζυγοι και μητέρες;
Μήπως ήρθε η ώρα να μιλήσουμε ανοιχτά γι’ αυτά που μας βαραίνουν; Εσείς τι θα κάνατε στη θέση μου;